Bir Sayfa Seçin

Kendini Tanıma

Kendini Tanıma & Başkasını Anlama & İlişkileri Geliştirme

Çekingen / Kaçıngan Kişilik

Prof. Dr. Erol Özmen

Çekingen kişilik yapısının temel özelliği utangaçlıktır. Çekingen kişilik yapısına sahip insanlar, olumsuz değerlendirilebilecekleri endişesi ile sosyal ortamlar içinde bulunmaktan ve topluluk içinde herhangi bir etkinliğe katılmaktan çekinirler.

Topluluk içine girmek zorunda kaldıklarında ve topluluk içinde konuşmak, diğer insanların gözü önünde bir şeyler yapmak (yemek yemek gibi) zorunda kaldıklarında ise çok sıkıntı yaşarlar. Kendilerini sürekli gözler ve başkaları tarafından nasıl göründüklerini merak ederler.

Yanlış bir şey söyleyeceklerini, kötü görüneceklerini, beğenilmeyeceklerini, mahcup duruma düşeceklerini düşünürler. Böyle durumlarda çok heyecanlanırlar, yüzleri kızarır, elleri titrer ve sesleri titrek çıkar. Bir yandan da bunların fark edileceğini düşünmek, yaşadıkları sıkıntının artmasına neden olur.

Toplum dışına itilecekleri, toplum içinde kabul görmeyecekleri düşünceleri kafalarını sürekli meşgul eder. Kafaları bu düşüncelerle meşgul olduğundan, bazen karşıdakinin ne söylediğini izleyemeyebilirler.

Çekingen kişilik yapısına sahip kişiler, kendilerini çok fazla gözleyen, başkaları tarafından nasıl görüldüklerini ve başkalarının kendileri hakkında ne düşündüklerini merak eden insanlardır. Özgüvenleri, özsaygıları ve özsevgileri yetersizdir. Yeterli bilgi ve beceriye sahip olsalar bile yapmaları gereken işi yapıp yapamayacakları konusunda kendilerine güvenemezler. Kendilerini sürekli eleştirir ve olumsuz yönlerini görme eğilimi taşırlar. Başarılı bir iş yaptıkları genel kabul gören durumlarda bile kendilerinde eleştirecek bir şeyler bulabilirler. Kendilerini yetersiz, beceriksiz, değersiz, başarısız, sosyal ve fiziksel açıdan albenisi olmayan biri olarak değerlendirirler; özsaygıları düşüktür. Kendilerini başkaları ile kıyaslar ve kendilerini daha aşağı bir insan olarak görürler. Topluluk içinde konuşmaları gerektiğinde yaşadıkları heyecan ve korku nedeniyle (daha iyisini yapma kapasiteleri olmasına rağmen) başarısız olabilirler. Çoğu zaman da bu tür durumlarda gösterdikleri performanslarını küçümseme ve başarılı olamadıklarını düşünme eğilimi taşırlar. Böyle durumlarda kendileri ile ilgili düşünceleri katlanarak pekişir; belli bir konuda başarısız olduklarını düşündüklerinde, başarısızlıklarını yalnız o konuyla sınırlamazlar ve kendileri ile ilgili değerlendirmelerini genelleştirirler.

Kendilerinin toplum tarafından olumsuz değerlendirileceği endişesiyle toplum içine pek karışmak istemezler. En büyük korkularından birisi toplum dışına itilmek olmasına karşın utangaçlık ve korkuları nedeniyle kendilerini toplum dışında tutarlar. Kabul edilecekleri güvencesi görmeden kolay kolay toplumsal ilişkilere katılmazlar. Birçok kişi ile karşılaşma olasılığı olan, yoğun kişilerarası ilişkiler kurmayı gerektiren ve özellikle konuşma yapmak ya da bir toplantıda soru sormak gibi kendilerini göstermeleri gereken durumlarla karşılaşmamak için sosyal ve mesleki etkinliklere katılmazlar.

İlginizi Çekebilecek Yazılar ve Bağlantılar